موازنه واکنشها - تهیه کننده گروه شیمی اصفهان
ساعت ٧:٥۳ ‎ب.ظ روز جمعه ٢٠ بهمن ،۱۳٩۱ 

موازنه واکنش شیمیایی به روش وارسی

 

موازنه معادله های شیمیایی توسط وارسی اغلب به صورت ازمون و خطاست و فقط برای معادله های شیمیایی ساده کاربرد دارد . در سال 1986 ،harjadi روشی بسیار ساده برای موازنه معادله های شیمیایی پیچیده تر ارائه نمود که این روش موازنه تا به حال به طور وسیعی بکار برده شد است برخی کتاب های شیمی عمومی نیز روش های ساده ای به کار برده اند اما به صورت اشاره . این مقاله نشان می دهد که موازنه معادله های شیمیایی توسط وارسی ، فرایند ازمون و خطا نمی باشد و یک روش پیشنهادی سیستماتیک بر اساس harjadi است . این روش که chain method  یاروش زنجیری نام دارد ( harjadi  آن را روش پینگ پونگ نامید ) برای موازنه ی معادله های شیمیایی ساده مناسب است و همچنین برای بیش تر واکنش های پیچیده تر بدون بار ظاهری ( روش عدد اکسایش ) یا ( معادله های چند مجهولی ( روش جبری )

برای شروع موازنه با وارسی . اتم هایی انتخاب می شوند که در معادله ی شیمیایی در یکی از واکنش دهنده ها و در یکی از مواد حاصل ظاهر شده باشند . موازنه را با این اتم ها شروع می کنیم .

1. تعیین اتم هایی که فقط در یک ترکیب در هر طرف معادله ظاهر شده اند .

2. اگر تعداد این نوع اتم ها بیشتر از 1 باشد ، اتم هایی انتخاب می شوند که به صورت ترکیب باشند نه اینکه به صورت عنصر باشند .

3. اگر تعداد اتم های باقی مانده بیش تر از1 باشد ، اتمی انتخاب می شود که در ترکیبی با تعداد اتم های بیش تر یا با نوع اتم های بیشتر وجود دارد .

4.موازنه معادله با اتم انتخاب شده .

5.ادامه موازنه با اتم های دیگر در ترکیب هایی که یک اتم موازنه نشده دارند .

این مثال ها ثابت می کند که موازنه با روش وارسی می تواند روش مناسبی برای واکنش های پیچیده باشد . اگر چه برای برخی از واکنش های اکسایش – کاهش این روش به صورت استفاده از یک یا دو مجهول و ضریبی که بعد از حل یک یا دو معادله جبری بدست می اید به کار می رود . 

برای مثال در واکنش 1 ، تنها هیدروژن در یکی از محصولات ( H2O ) و در یکی از واکنش دهنده هاNaOH ) ) ظاهر شده است .

 

(1) S+NaOH   → Na2S+Na2S2O3+H2O                                                                          

ابتدا اتم H موازنه می شود      :

S+2NaOH → Na2S+Na2SO3+1H2O                                                                         (1a)

موازنه اتم های دیگر که فقط در موارد موازنه نشده می باشند ، ادامه می یابد . اتم مناسب دیگر برای موازنه اتم 0 می باشد چون اکسیژن جزئی از ترکیب موازنه نشده Na2SO3 می باشد :

  S+ 2NaOH→  Na2S+Na2SO3+1H2O                                     (1b)                  

 

سپس اتم های Na با قرار دادن ضریب     برای Na2S  می باشد :

 

         S+2NaOH  → Na2S+Na2S2O3+1H2O                      (1c)     

 

 

سرانجام اتم های S موازنه می شوند :

S+2NaOH→Na2S+Na2S2O3+1H2O                                 (1d)

سپس معادله ی (1d) را در 3 ضرب می کنیم. بنابراین معادله موازنه شده به صورت زیر است :

4S+6NaOH →  2Na2S+1Na2S2O3+3H2O                                     (1e)

                                                                                                                                                           

 

 


کلمات کلیدی: